Bazı insanlar, özellikle kış mevsimi yaklaşırken gün ışığının azalmasıyla birlikte SAD olarak adlandırılan mevsimsel duygusal bozukluklar yaşayabilirler. Bu durum, enerji eksikliği, depresyon, halsizlik ve kilo artışı gibi semptomları içerebilir. Özellikle sonbahar ve kış döneminde, depresif duygu durumunun birçok nedeni olabilir. Fakat güneş ışığındaki azalmanın mevsimsel depresyonu tetikleyen en önemli etken olduğu bilinmektedir. Buna bağlı olarak melatonin ve serotonin hormonlarında dengesizlik görülür.
Epifiz bezi karanlık ortamda melatonin hormonu üretir. Bu hormon fiziksel enerjiyi yavaşlatır, uyku hali verir ve kişiyi yorgun hissettirir. Kişi gece uykusunu ne kadar iyi alsa da bir türlü dinlenmiş hissedemez ve güneş ışığının yeterince alınamaması melatonin hormonunun yoğun miktarda salgılanmasına neden olur. Melatonin düzeyinin artmasıyla beraber serotonin seviyesi düşerek depresyonu tetikler.
Sonbahar, yaz tatilinin sona ermesi ve okulun veya işin başlamasıyla birlikte günlük rutinlerin değiştiği bir dönemi işaret edebilir. Bu değişiklikler bazı insanlar için stres ve kaygıya neden olabilir.
Hüzün ve depresyon gibi duygusal durumlar, beyindeki kimyasal iletişimi etkileyen nörotransmitterlerin dengesizliğiyle ilişkilendirilebilir. Özellikle serotonin, dopamin ve norepinefrin gibi nörotransmitterlerin düzensizliği, hüzün duygusunu etkileyebilir. Hüzün gibi duygusal deneyimler, beyindeki limbik sistem adı verilen bir grup yapı tarafından düzenlenir. Limbik sistem, duygusal işleme ve depolamaya katılan bir dizi beyin yapısını içerir. Bu yapılara örnek olarak amigdala (duygusal işleme katılan bir bölge), hipotalamus (stres tepkilerini düzenler) ve hipokampus (bellek ve duygusal deneyimlerin depolanmasıyla ilgili) dahildir.
Beyin, karmaşık bir ağdır ve farklı bölgeler arasında iletişim kurarak duygusal deneyimleri oluşturur. Örneğin, duygusal bir uyarıcı, görsel veya işitsel bilgiyi işleyen kortikal bölgelerden başlayarak limbik sistem ve prefrontal kortekse yayılabilir. Prefrontal korteks, düşünme, değerlendirme ve duygusal düzenleme gibi yüksek düzeyde bilişsel işlevleri kontrol eder. Hüzünle başa çıkmada ve duygusal deneyimlerin yorumlanmasında bu bölgenin rolü büyüktür.
Sonbaharın duygusal etkileri kişiden kişiye farklılık gösterebilir. Sonbaharın doğadaki değişiklikleri, bazı insanlar için estetik bir zevk kaynağı olabilir. Renkli yapraklar, meyve hasadı ve serin hava, doğayla daha yakın bir bağ kurmalarını sağlayabilir.
Bazı insanlar bu dönemi pozitif bir şekilde karşılarken, diğerleri için zor olabilir. Önemli olan, bu dönemde duygusal sağlığınıza dikkat etmek ve gerektiğinde destek aramaktır.
Referans:
Psikolog Merve Altındağ
Ekinci, M., OKANLI, A., &Gözüağca, D. (2010). MEVSİMSEL DEPRESYONLAR VE BAŞETME YOLLARI. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 8(1), 109-112.
Kiremitçi, E., & Coşkun, H. (2017). Mevsimsellik ve öznel iyi oluş arasindaki ilişkinin incelenmesi. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 17(2), 239-248.
Etiketler: #nöropazarlama, #beyin, #nörobilim , #mevsim, #sonbahar