Merhaba, bu haftaki yazımızda dürtüsel bir beynin satın alma davranışları ile olan ilişkisini inceleyeceğiz. Dürtüsellik, bireyin düşünmeden ve aniden yaptığı, genellikle kontrolsüz ve planlanmamış davranışları ifade eder. Bu tür davranışlar, güçlü içsel dürtüler tarafından yönlendirilir ve kişinin uzun vadeli sonuçlarını veya etkilerini dikkate almadan hareket etmesine neden olur.
Beyinde dürtüsel davranışlar prefrontal korteks ve limbik sistem alanlarında gerçekleşir. Prefrontal korteks, dürtü kontrolü ve planlama ile ilgili beyin bölgesi. Bu bölgedeki işlev bozuklukları dürtüsel davranışlara yol açabilir. Yine limbik sistem, duygusal tepkiler ve ödül sistemi ile ilgili beyin bölgesi. Bu sistemin aşırı aktif olması dürtüsel davranışları tetikleyebilir. İlkel beyin satın alma davranışları üzerinde önemli bir etkiye sahiptir.
Hayatta kalma ve üreme gibi temel içgüdüler satın alma davranışlarını tetikler. İlkel beyin, hayatta kalma içgüdüleriyle çalışır ve bu içgüdüler, yiyecek, su, barınak gibi temel ihtiyaçları güvence altına almak için harekete geçer. Bu nedenle, market alışverişi gibi temel ihtiyaçları karşılayan satın almalar genellikle ilkel beynin etkisi altındadır. Ayrıca üreme ve türün devamı ile ilgili içgüdüleri de yönetir. Bu nedenle, çekici görünme veya partner bulma ihtiyacını karşılayan ürünler (moda, kozmetik, parfüm) genellikle bu beynin etkisiyle satın alınır.
Korku ve kaygı gibi temel duygular dürtüsel beyin ve davranışlarla ilişkilidir. Tüketiciler özellikle güvenlik ürünleri (sigorta, güvenlik sistemleri) ve sağlık ürünleri (vitaminler, sağlık sigortaları) satın alırken ilkel beynin etkisi büyük olabilir.
Grup davranışları da tüketicinin dürtüsel satın alma davranışlarını etkiler. Günümüzde sosyal medyadaki influencer kavramı bu durum için güzel bir örnek olabilir. Ait olma ve sosyal kabul ihtiyacını yönetir. Bu nedenle, çevreye uyum sağlamak veya bir gruba ait hissetmek için yapılan satın almalar (popüler markalar, sosyal medyada trend olan ürünler) ilkel beynin etkisiyle yapılabilir.
Günümüzdeki yaşam tarzları, bizleri daha dürtüsel olmaya itiyor. Bireyler, aç olmamasına rağmen aniden tatlı veya abur cubur tüketiyor, ihtiyacı olmadan aniden bir ürün satın alıyor. Bu durum markalar için başlangıçta faydalı görüyor olabilir ancak uzun vaade de bireyin öz-kontrol ve saygısı azaldıkça birey eylemlerini sorguluyor ve sonuç olarak bir suçlu ilan ediyor. Benlik sorumluluk almak konusunda çoğunlukla zorlanır. Bu sebeple birey markaları suçlama ve marka ile olan bağını kesme eylemlerine başvuruyor. Tüm bu bilgiler ışığında markaların beynin çalışma prensibine hakim olması ya da bu konu da uzmanlardan destek alması tüketici ile marka arasında daha güvenli bir bağın oluşmasını sağlayabilir.
Referans: Psikolog Merve Altındağ
Yigit, A. G., & Govdere, B. (2021). Kompulsif satın alma davranışına genel bir bakış. Business and Economics Research Journal, 12(3), 717-730.
Etiketler: #nöropazarlama, #nörobilim, #dürtüselbeyin, #satınalmadavranışları #blog
